Πολιτιστικά

Η Λεόντειος Σχολή Νέας Σμύρνης παρουσιάζει ένα ζωντανό, πολυμεσικό αφιέρωμα στον Ιωάννη Καποδίστρια, όπου οι μαθητές προσεγγίζουν τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας όχι ως «μακρινό ήρωα», αλλά ως επίκαιρο πρότυπο πολιτικής ηθικής και ανιδιοτελίας. Το εγχείρημα αποκτά ιδιαίτερη αξία επειδή συνομιλεί με τη σύγχρονη ιστορική έρευνα για τη ζωή και, κυρίως, τη δολοφονία του, αξιοποιώντας πηγές που φωτίζουν τις πραγματικές πολιτικές συγκρούσεις πίσω από το έγκλημα στο Ναύπλιο.​​​

Το σχολικό αφιέρωμα

Οι μαθητές της Λεοντείου Σχολής Νέας Σμύρνης δημιούργησαν μια σειρά βίντεο με τίτλο «Ιωάννης Καποδίστριας – Ο Εθνωφελής», όπου αφηγούνται σε επεισόδια τη διαδρομή του Κερκυραίου πολιτικού από τη διπλωματία της Ευρώπης έως την άφιξή του στην επαναστατημένη Ελλάδα. Το υλικό ανεβαίνει στο επίσημο κανάλι της σχολής στο YouTube, εντάσσοντας το μάθημα Ιστορίας σε ένα ευρύτερο περιβάλλον ψηφιακής αφήγησης που απευθύνεται σε γονείς, μαθητές και ευρύτερο κοινό.​​

Στο αφιέρωμα, οι μαθητές δεν περιορίζονται σε μια απλή χρονολογική παράθεση γεγονότων, αλλά επιχειρούν να αναδείξουν την ηθική φυσιογνωμία του Καποδίστρια ως «εθνωφελή» κυβερνήτη, που έθεσε το προσωπικό του συμφέρον σε δεύτερη μοίρα. Η επιλογή του συγκεκριμένου προσώπου σε μια σχολική δράση δεν είναι τυχαία, καθώς συνδέει τη σχολική κοινότητα με τα 200 χρόνια από την Επανάσταση και τον συνεχή διάλογο για το τι σημαίνει υπεύθυνη, δημοκρατική και ταυτόχρονα αποτελεσματική διακυβέρνηση.​​

Ποιος ήταν ο Καποδίστριας

Ο Ιωάννης Καποδίστριας αναδείχθηκε σε εξέχοντα διπλωμάτη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, παίζοντας κομβικό ρόλο στο Συνέδριο της Βιέννης και στη διαμόρφωση της μεταναπολεόντειας ευρωπαϊκής ισορροπίας, πριν κληθεί να αναλάβει την ηγεσία του νεοελληνικού κράτους. Η διεθνής του εμπειρία, σε συνδυασμό με τη βαθιά θρησκευτικότητα και την αίσθηση αποστολής, διαμόρφωσαν το πρότυπο ενός πολιτικού που αντιλαμβανόταν την εξουσία ως διακονία και όχι ως πεδίο προσωπικού πλουτισμού.​

Ως Κυβερνήτης της Ελλάδας (1828–1831), ο Καποδίστριας βρέθηκε μπροστά σε ένα ερειπωμένο, διχασμένο και οικονομικά εξαντλημένο τόπο, με ισχυρές τοπικές φατρίες και ξένες δυνάμεις να διεκδικούν επιρροή. Προώθησε ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις στην διοίκηση, στην οικονομία και στην παιδεία, επιδιώκοντας να συγκροτήσει ένα συγκεντρωτικό, λειτουργικό κράτος που θα περιόριζε τη δύναμη των τοπικών προκρίτων και θα προστάτευε τους πιο αδύναμους.​​

Η δολοφονία στο Ναύπλιο

Οι πηγές που αξιοποιούνται στο αφιέρωμα περιλαμβάνουν εκτενή μελέτη για το αν οι Μαυρομιχαλαίοι υπήρξαν πράγματι οι αυτουργοί της δολοφονίας ή αν λειτούργησαν ως εκτελεστές ενός ευρύτερου πολιτικού σχεδίου. Το υλικό ανασυνθέτει με λεπτομέρεια τις συνθήκες στο Ναύπλιο, από τις απειλές που δεχόταν ο Κυβερνήτης μέχρι τις κινήσεις ξένων διπλωματικών αποστολών και ελληνικών φατριών, φωτίζοντας ένα κλίμα έντονου ανταγωνισμού για τον έλεγχο του νέου κράτους.​

Σύμφωνα με τα αρχειακά στοιχεία, η εκτέλεση έξω από τον Άγιο Σπυρίδωνα στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 παρουσιάζεται όχι μόνο ως πράξη προσωπικής εκδίκησης, αλλά ως κορύφωση μιας σύγκρουσης ανάμεσα στο συγκεντρωτικό όραμα του Καποδίστρια και στα συμφέροντα εκείνων που αντιδρούσαν στην απώλεια προνομίων. Οι συγγραφείς των κειμένων που χρησιμοποιούν οι μαθητές επικαλούνται τόσο ελληνική όσο και ξένη ιστοριογραφία, προκειμένου να δείξουν ότι πίσω από τους πυροβολισμούς κρύβονταν ισχυρά οικονομικά και γεωπολιτικά κίνητρα, από την εσωτερική ολιγαρχία μέχρι τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής.​

Γιατί έχει σημασία σήμερα

Το σχολικό αφιέρωμα αποκτά ιδιαίτερο βάρος, επειδή συνδέει την ιστορική φιγούρα του Καποδίστρια με σύγχρονα ερωτήματα για τη διαφθορά, τα ιδιωτικά συμφέροντα και την ξένη επιρροή στη δημόσια ζωή. Μέσα από τις ψηφιακές τους δημιουργίες, οι μαθητές δεν «αγιογραφούν» απλώς έναν ηγέτη, αλλά καλούνται να σκεφτούν τι σημαίνει σήμερα ανιδιοτελής πολιτική στάση, ποιο είναι το τίμημα της σύγκρουσης με κατεστημένα συμφέροντα και πώς η ιστορική μνήμη μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στον κυνισμό.​​​

Η αξιοποίηση τόσο οπτικοακουστικού υλικού όσο και απαιτητικών ιστορικών κειμένων για τη δολοφονία του Καποδίστρια δείχνει έναν τρόπο διδασκαλίας της Ιστορίας που συνδυάζει συναίσθημα, τεκμηρίωση και κριτική σκέψη. Σε μια εποχή όπου η δημόσια συζήτηση για την πολιτική συχνά εξαντλείται σε συνθήματα, η δουλειά των μαθητών της Λεοντείου Σχολής Νέας Σμύρνης αποτελεί μια έμπρακτη πρόταση για μια παιδεία που καλλιεργεί ενεργούς, ιστορικά συνειδητοποιημένους πολίτες.​