Κοινωνία

Η πρόθεση είναι συχνά αγαθή: λίγη τροφή σε μια αδέσποτη γάτα της γειτονιάς, «για να μην πεινάει». Όμως η ανεξέλεγκτη σίτιση σε δημόσιους χώρους μπορεί να έχει πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα από αυτό που φαντάζονται πολλοί φιλόζωοι. Όταν η τροφή μένει εκτεθειμένη, δεν ωφελεί μόνο τις γάτες. Μπορεί να γίνει και εύκολος στόχος για αρουραίους, ενισχύοντας τελικά το ίδιο το πρόβλημα που υποτίθεται ότι θέλουμε να περιορίσουμε.

Η επιστημονική βιβλιογραφία είναι αρκετά σαφής στο βασικό σκέλος: οι γάτες δεν αποτελούν αξιόπιστο μέσο ελέγχου των αστικών αρουραίων. Η πιο γνωστή μελέτη για το θέμα, που δημοσιεύθηκε το 2018, παρακολούθησε για 79 ημέρες τη συμπεριφορά αρουραίων και αδέσποτων γατών σε αστικό περιβάλλον της Νέας Υόρκης. Το αποτέλεσμα ήταν αποκαλυπτικό: σε εκατοντάδες καταγραφές, οι γάτες επιτέθηκαν ελάχιστες φορές και πέτυχαν μόλις δύο θανατώσεις. Οι αρουραίοι δεν εξαφανίστηκαν· απλώς άλλαξαν συμπεριφορά, γίνοντας πιο προσεκτικοί και πιο κρυπτικοί.

Με άλλα λόγια, η παρουσία γάτας μπορεί να δημιουργεί ένα «τοπίο φόβου» για τους αρουραίους, όχι όμως ουσιαστική μείωση του πληθυσμού τους. Αυτό σημαίνει ότι, αν κάποιος ταΐζει αδέσποτες γάτες με τρόπο ανεξέλεγκτο, δεν αποκλείεται να συντηρεί ταυτόχρονα και το πληθυσμό των τρωκτικών που κινούνται στην ίδια περιοχή.

Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο σημείο: η τροφή που αφήνεται έξω χωρίς επίβλεψη λειτουργεί ως πόρος για όποιο ζώο μπορεί να την αξιοποιήσει. Στην πράξη, τα υπολείμματα, τα σκεύη με τροφή και οι διασκορπισμένες κροκέτες μπορούν να προσελκύσουν αρουραίους, ειδικά σε γειτονιές όπου υπάρχουν ήδη σκουπίδια, σημεία στάθμευσης, ακάλυπτοι κάδοι ή κακή καθαριότητα. Έτσι, η πρόθεση «να βοηθηθεί η αδέσποτη γάτα» μπορεί να καταλήξει να λειτουργεί ως σίτιση και για τα τρωκτικά.

Η παλαιότερη μελέτη του 2009 πάνω στις αλληλεπιδράσεις γατών και αρουραίων σε αστικό περιβάλλον ενίσχυσε το ίδιο συμπέρασμα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γάτες σπάνια θηρεύουν το βασικό, ενήλικο τμήμα του πληθυσμού των αρουραίων και ότι οι πληθυσμοί των τρωκτικών παραμένουν ανθεκτικοί ακόμη και όταν ασκείται σημαντική πίεση απομάκρυνσης. Το συμπέρασμα είναι καθαρό: οι γάτες μπορεί να επηρεάζουν τη συμπεριφορά των αρουραίων, αλλά όχι επαρκώς τον αριθμό τους.

Γι’ αυτό και οι οδηγίες υπεύθυνης φροντίδας αδέσποτων ζώων προτείνουν σίτιση με πρόγραμμα, περιορισμένη ποσότητα και άμεση απομάκρυνση της τροφής που δεν καταναλώνεται. Όταν η τροφή μένει εκτεθειμένη για ώρα, το πρόβλημα δεν είναι μόνο υγειονομικό ή αισθητικό. Είναι και λειτουργικό, γιατί δημιουργεί ένα μόνιμο σημείο έλξης για ανεπιθύμητα ζώα, κυρίως τρωκτικά.

Το συμπέρασμα είναι ότι η καλή πρόθεση δεν αρκεί. Η φροντίδα των αδέσποτων χρειάζεται κανόνες, πειθαρχία και στοιχειώδη διαχείριση. Αλλιώς, η «φιλοζωία» μπορεί να καταλήξει να υποστηρίζει άθελά της και τους αρουραίους της γειτονιάς.

Υποσημειώσεις / Βιβλιογραφία

1. M. H. Parsons et al., “Temporal and Space-Use Changes by Rats in Response to Predation by Feral Cats in an Urban Ecosystem,” Frontiers in Ecology and Evolution, 2018.
   Διαθέσιμο εδώ: https://www.frontiersin.org/journals/ecology-and-evolution/articles/10.3389/fevo.2018.00146/full

2. G. E. Glass et al., “Trophic Garnishes: Cat-Rat Interactions in an Urban Environment,” PLoS ONE, 2009.
   Διαθέσιμο εδώ: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2686234/

3. Frontiers News, “In the battle of cats vs. rats, the rats are winning,” 2018.
   Διαθέσιμο εδώ: https://www.frontiersin.org/news/2018/10/01/urban-ecology-cats-new-york-city-rats

4. Science News, “Feral cats appear to be pathetic at controlling New York City’s rats,” 2018.
   Διαθέσιμο εδώ: https://www.sciencenews.org/article/feral-cats-pathetic-controlling-new-york-city-rats

5. UC Integrated Pest Management, “Feral Cats - Pest Notes,” 2023.
   Διαθέσιμο εδώ: https://ipm.ucanr.edu/home-and-landscape/feral-cats/pest-notes/

6. Singapore National Archives / Ministry of the Environment and Water Resources, document on feeding stray animals and rat attraction.
   Διαθέσιμο εδώ: https://www.nas.gov.sg/archivesonline/data/pdfdoc/MSE_20171002002.pdf